جستوجوی آینده در اعماق زمین
به نقل از شانا، جستوجو برای یافتن ذخایر جدید نفت و گاز در دولت چهاردهم به مناطق شناختهشده محدود نماند و مطالعات و عملیات اکتشافی در بخشهایی از جنوب، غرب، مرکز، جنوبشرق و مکران دنبال شد. در همین دوره، ۱۳ هدف اکتشافی نفت و گاز به مرحله بلوغ رسید و برای ۹ هدف اکتشافی نیز مصوبه هیئتمدیره شرکت ملی نفت ایران برای حفاریهای آینده اخذ شد.
یکی از مهمترین رویدادهای اکتشافی این دوره، کشف میدان گازی «تخته» در استان فارس بود؛ میدانی که در شمالغرب شهرستان خنج و در فاصله حدود ۳۵ کیلومتری میدانهای گازی «شانول» و «هما» قرار دارد.
بررسیها حجم گاز درجای این میدان را حدود ۷۵۰۰ میلیارد فوتمکعب و حجم گاز قابل استحصال آن را با فرض ضریب بازیافت حدود ۷۲ درصد، حدود ۵۷۰۰ میلیارد فوتمکعب نشان میدهد. ارزش اقتصادی این میدان نیز حدود ۴۵ میلیارد دلار برآورد شده است.
کشف «تخته» در کنار کشف گازی «پازن»، نشاندهنده تداوم ظرفیت اکتشافی کشور در پهنه زاگرس است؛ پهنهای که همچنان یکی از مناطق اصلی فعالیتهای اکتشافی شرکت ملی نفت ایران به شمار میرود. در میدان «پازن» نیز حدود ۲۰۰ میلیون بشکه نفت درجا قابل توجه شناسایی شد.
همزمان، با اثبات یکپارچگی ستون نفت در بخش سروک پایینی میدانهای «آذر» و «چنگوله»، ۲.۴ میلیارد بشکه نفت درجا جدید در این ساختارها شناسایی و اعلام شد.
از مطالعه تا رسیدن به مرحله حفاری
بخشی از فعالیت مدیریت اکتشاف در این دو سال به آمادهسازی اهداف جدید برای حفاری اختصاص داشت. بلوغرسانی ۱۳ هدف اکتشافی نفت و گاز، برگزاری کارگروههای تسریع برای فراهمکردن زمینه حفاری و اخذ مصوبه برای ۹ هدف اکتشافی، از اقدامهایی بود که مسیر مطالعات اکتشافی را بهسمت عملیات حفاری آینده هدایت کرد.
در بخش حفاری نیز ۲۳ هزار و ۸۳۴ متر حفاری اکتشافی انجام شد و عملیات حفاری هشت حلقه چاه اکتشافی پایان یافت. برای کاهش ریسک و بهبود فرایند حفاری، طراحی سیال هوا و کف در دستور کار قرار گرفت و روشهای راندن رشتههای جداری نامتعارف نیز به کار گرفته شد.
در چاه «رگسفید ۱۵۳» نیز با وجود شرایط دشوار ناشی از جنگ ۱۲روزه، عملیات راندن سه رشته جداری انجام شد؛ اقدامی که بخشی از استمرار فعالیتهای اکتشافی در شرایط ویژه صنعت نفت بود.
توسعه دامنه مطالعات ژئوفیزیکی
در بخش ژئوفیزیک نیز طی این دوره ۲۱۰۰ کیلومتر داده لرزهنگاری دوبعدی و ۳۰۲۳ کیلومترمربع دادههای لرزهنگاری سهبعدی برداشت شد.
برداشت لرزهنگاری سهبعدی «اروند» در استان خوزستان نیز با حجم کاری ۱۶۱۵ کیلومترمربع انجام شد و زودتر از برنامه به پایان رسید؛ عملیاتی که با توجه به گرمای شدید و باتلاقی بودن منطقه و شرایط ناشی از جنگ تحمیلی و جنگ ۱۲روزه اهمیت ویژهای داشت.
در جنوب و جنوبشرق کشور نیز مطالعات مگنتوتلوریک دنبال شد و برداشت دادههای مگنتوتلوریک در نواحی دزفول جنوبی، ایران مرکزی و مکران در ۱۰ استان کشور آغاز شد. استانهای سیستان و بلوچستان و کرمان نیز در زمره مناطق اجرای این مطالعات قرار داشتند.
در غرب کشور نیز قرارداد برداشت دادههای مگنتوتلوریک در استانهای ایلام، کرمانشاه و لرستان منعقد شد.
یکی از دستاوردهای شاخص این بخش، تکمیل ۱۰۰ درصدی برداشت مغناطیس هوابرد جنوبشرق زاگرس با مجموع ۱۸ هزار و ۹۸۰ کیلومتر خط پرواز بود؛ عملیاتی که برای نخستین بار پس از پیروزی انقلاب اسلامی در این گستره انجام شد.
گسترش برداشتهای لرزهای به مناطق جدید
عملیات لرزهنگاری «هفتگل ـ نفتسفید» نیز زودتر از برنامه پیشبینیشده پایان یافت. در شمالغرب کشور و منطقه مغان نیز برداشت لرزهنگاری دوبعدی و سهبعدی انجام شد که برداشت سهبعدی این منطقه، نخستین عملیات سهبعدی در شمالغرب کشور به شمار میرود.
در غرب کشور نیز عملیات برداشت لرزهنگاری دوبعدی «زعفران ـ زنگوان» در استانهای کرمانشاه، ایلام و لرستان دنبال شد.
همچنین، ۱۰ مناقصه ژئوفیزیکی برای برداشت ۲۰۰۰ کیلومتر لرزهنگاری دوبعدی، ۳۲۰۰ کیلومترمربع لرزهنگاری سهبعدی خشکی و ۴۳ هزار و ۵۰۰ ایستگاه برداشت غیرلرزهای برگزار شد.
در خلیج فارس نیز مناقصه برداشت ۱۱ هزار و ۱۰۰ کیلومترمربع داده لرزهنگاری سهبعدی و ۹۵۰ کیلومتر داده لرزهنگاری دوبعدی برگزار شد تا دامنه مطالعات اکتشافی به بخش دریایی کشور نیز گسترش یابد.
عملیات چاه؛ از نمودارگیری تا لایهآزمایی
همزمان با پیشبرد حفاری چاههای اکتشافی، عملیات ارزیابی و شناخت مخازن نیز دنبال شد. در این دوره یکهزار و ۲۹۰ عملیات نمودارگیری انجام شد و ۳۸۰ مورد مشبککاری و نصب مجرابند به ثبت رسید.
فرایند اسیدکاری فومی نیز عملیاتی شد و برای بهبود شرایط تولید و ارزیابی مخزن، فرازآوری پیوسته با نیتروژن و استفاده از لوله مغزی سیار به کار گرفته شد.
طراحی و عملیاتیکردن برداشت نمودار به روش «TPST» و انجام ۲۳ مورد لایهآزمایی «FBDST» در هفت چاه اکتشافی نیز از دیگر اقدامهای این دوره بود.
ساخت مسیر برای اکتشاف
پیشبرد عملیات اکتشافی بدون آمادهسازی زیرساختهای دسترسی ممکن نیست. از همین رو، در دو سال گذشته ۳۲.۹۳ کیلومتر جاده و ۱۱.۵۹ واحد سلر در ۶ استان و ۱۴ پروژه احداث شد.
این اقدامها در کنار عملیات ژئوفیزیکی، حفاری و ارزیابی مخازن، تصویری از فعالیتهای گسترده مدیریت اکتشاف در دو سال نخست دولت چهاردهم ارائه میدهد؛ فعالیتهایی که از شناسایی ساختارهای جدید و کشف ذخایر نفت و گاز آغاز میشود و تا آمادهسازی اهداف برای حفاریهای آینده ادامه مییابد.
کشف «تخته» با برآورد ۴۵ میلیارد دلار ارزش اقتصادی و کشفهای انجامشده در «پازن»، در کنار گسترش مطالعات ژئوفیزیکی به مناطق کمترمطالعهشده، نشان میدهد که اکتشاف در صنعت نفت همچنان یکی از مسیرهای اصلی برای خلق ظرفیتهای جدید تولید و افزایش پشتوانه ذخایر هیدروکربوری کشور است.
انتهای پیام/