لایروبی مسیر عمانی تنگه هرمز توسط آمریکا صحت دارد؟
یک حساب کاربری در شبکه اجتماعی ایکس با انتشار تصاویری ماهوارهای مدعی شده است که یک عملیات مخفیانه برای لایروبی و بازگشایی کریدوری جدید در سمت عمانی تنگه هرمز انجام شده است؛ مسیری که گفته میشود امکان عبور نفتکشهای بزرگ را بدون قرار گرفتن در خط دید ایران فراهم میکند، اما بررسی فنی جزئیات این ادعا، تصویر متفاوتی ارائه میدهد.
نخست اینکه تصویر مورد استناد، جدید نیست. تاریخ آن ۱۱ ژوئیه است؛ بنابراین نمیتوان صرفاً بر اساس این تصویر از ایجاد یک کریدور جدید در روزهای اخیر سخن گفت. مسئله مهمتر، ادعای لایروبی است.
جنوب تنگه هرمز از نظر زمینشناسی منطقهای پیچیده است. امتداد ساختارهای زاگرس در این محدوده به زیر آب میرود و چینخوردگیها و گسلهای منطقه میناب، مجموعهای از جزایر صخرهای را شکل دادهاند. در برخی نقاط، عمق آب به حدود ۸۰ تا ۱۰۰ متر میرسد و ارتفاع جزایر اطراف نیز به حدود ۳۰۰ متر میرسد.
این یعنی با یک بستر ساده و رسوبی روبهرو نیستیم که بتوان با چند کشتی لایروب طی یک یا دو ماه، یک آبراه مناسب برای نفتکشهای بسیار بزرگ ایجاد کرد. اگر واقعاً قرار بود چنین کریدوری ساخته شود، عملیات مهندسی آن بسیار پیچیدهتر و پرهزینهتر از چیزی بود که این روایت القا میکند.
سناریوی محتملتر، ایجاد یا بهروزرسانی نقشههای دقیق عمقسنجی، تعیین مسیر امن، ارائه مختصات ناوبری و کمک به هدایت کشتیها است؛ اقدامی که میتواند بدون تغییر اساسی در بستر دریا، امکان استفاده ایمنتر از یک مسیر موجود را فراهم کند.
نکته مهم دیگر اینکه این مسیر ظاهراً اساساً جدید نیست. تصاویر ماهوارهای مربوط به سالهای قبل از جنگ، از جمله سال ۲۰۲۲، نیز عبور کشتیها از این محدوده را نشان میدهد؛ بنابراین اصل قابلیت کشتیرانی در این منطقه از گذشته وجود داشته و نمیتوان مشاهده یک نفتکش را به معنای ساختهشدن یک کریدور جدید تعبیر کرد.
از سوی دیگر، نفتکش مشاهدهشده در تصاویر نیز الزاماً یک VLCC غولپیکر نیست. ابعاد کشتی بیشتر با نفتکشهای کلاس LR۱ همخوانی دارد؛ شناورهایی با طول حدود ۲۳۰ متر و عرض حدود ۳۰ متر که میتوانند چندصد هزار بشکه نفت حمل کنند.
عبور چنین کشتیای از فاصله باریک میان جزایر، با توجه به جریان آب، عرض مسیر و احتمال انحراف، نیازمند ناوبری دقیق است؛ بنابراین سرعت بالای کشتی هنگام عبور از تنگه و کاهش سرعت آن در ادامه مسیر، بهتنهایی نمیتواند نشانه یک عملیات ویژه یا ایجاد یک آبراه جدید باشد.
اما یک سؤال کلیدی باقی میماند: اگر این کریدور قرار است مسیر اصلی انتقال میلیونها بشکه نفت باشد، چرا ترافیک نفتکشها در تصاویر ماهوارهای به شکل مستمر دیده نمیشود؟
برای انتقال روزانه حدود ۷ میلیون بشکه نفت با نفتکشهایی در محدوده ۲۰۰ تا ۵۰۰ هزار بشکه، به دهها حرکت کشتی در شبانهروز نیاز است؛ ضمن اینکه نفتکشهای خالی نیز باید برای بارگیری مجدد در جهت مخالف حرکت کنند؛ بنابراین اگر این مسیر بهطور گسترده برای صادرات نفت مورد استفاده قرار گرفته باشد، انتظار میرود در بخش قابل توجهی از تصاویر ماهوارهای، ترافیک مستمر نفتکشها مشاهده شود؛ در حالی که چنین الگویی فعلاً بهصورت پایدار دیده نمیشود.
واقعیت محتمل چیست؟
شواهد موجود بیشتر از آنکه از ساخت یک کریدور جدید حکایت کند، به استفاده سازمانیافتهتر از یک مسیر دریایی موجود اشاره دارد.
ممکن است در پی افزایش ریسک تردد در تنگه هرمز، مسیرهای قدیمی که پیشتر عمدتاً توسط شناورهای کوچک و لنجها استفاده میشدند، با استفاده از دادههای دقیق عمقسنجی، مختصات ناوبری و هدایت حرفهای، برای عبور کشتیهای بزرگتر نیز مورد استفاده قرار گرفته باشند؛ بنابراین فعلاً دقیقتر است که بگوییم، در جنوب هرمز شاید یک مسیر قدیمی دوباره فعال شده باشد؛ اما شواهد موجود برای ادعای «لایروبی مخفیانه یک کریدور جدید برای VLCC ها» کافی نیست.
انتهای خبر/