جان دوباره دریاچه ارومیه با بارشهای اخیر/ ماندگاری دریاچه در گروه تصمیمات مدیریتی
خبرگزاری ایرنا در گزارشی به بررسی آخرین وضعیت احیای دریاچه ارومیه و چشمانداز آن در سال آبی جاری میپردازد؛ دریاچهای که طی بیش از یک دهه گذشته با خشکسالیهای پیاپی، برداشتهای بیرویه آب و مدیریت ناهماهنگ منابع آبی با بحران جدی کاهش تراز روبهرو بوده است. با این حال مسئولان حوزه آبریز از شکلگیری نشانههایی از بهبود سخن میگویند و معتقدند هنوز امکان جلوگیری از وخیمتر شدن شرایط وجود دارد.
به گفته سرپرست حوضه آبریز دریاچه ارومیه، سال آبی جاری با وضعیت نامناسبی آغاز شد، زیرا خشکسالی شدید سال قبل باعث شده بود ذخایر سدهای منطقه در پایینترین حد خود قرار گیرد. همین موضوع نگرانیهایی جدی درباره تأمین آب شرب شهرهای اطراف دریاچه ایجاد کرده بود. اما افزایش نسبی بارندگیها در ماههای اخیر شرایط را تا حدی تغییر داده و برنامهریزیها نشان میدهد تأمین آب شرب در تمام سدهای حوضه تا پایان سال آبی بدون مشکل انجام خواهد شد.
هدف اصلی مدیریت منابع آب در شرایط فعلی، ایجاد تعادل میان نیازهای انسانی و الزامات زیستمحیطی است. به بیان دیگر، اولویت نخست جلوگیری از بحران اجتماعی و کمبود آب آشامیدنی است، اما همزمان تلاش میشود بخشی از منابع به سمت احیای دریاچه هدایت شود تا روند خشک شدن آن متوقف شود. این رویکرد بهویژه در سالهایی که ذخایر آبی کم است اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا رهاسازی آب برای دریاچه بدون برنامه میتواند مشکلاتی برای مصرفکنندگان شهری و کشاورزی ایجاد کند.
یکی از نکات مهم وابستگی شدید وضعیت دریاچه به میزان بارشهاست. در سالهایی که بارندگی مناسب رخ میدهد، سطح آب افزایش یافته و امیدها برای احیا تقویت میشود، اما در دورههای خشکسالی همه برنامهها با مشکل مواجه میشود. به همین دلیل مسئولان تأکید دارند احیای پایدار دریاچه فقط با بارش طبیعی امکانپذیر نیست و باید مصرف آب در بخش کشاورزی اصلاح شود. به عبارت دیگر، حتی اگر بارشها موقتاً وضعیت را بهتر کنند، بدون مدیریت تقاضای آب، شرایط دوباره به سمت بحران بازمیگردد.
هماهنگی میان دستگاههای مختلف هم در این موضوع اهمیت بالایی دارد؛ از وزارت نیرو و سازمان محیط زیست تا بخش کشاورزی و مدیریتهای محلی. تجربه سالهای گذشته نشان داده هرگاه این هماهنگی کاهش یافته، سهم آب دریاچه کم شده و تراز آن افت کرده است؛ بنابراین احیای واقعی مستلزم مدیریت یکپارچه حوضه آبریز است، نه صرفاً اجرای چند پروژه عمرانی.
در مجموع، هنوز نمیتوان از احیای کامل دریاچه سخن گفت، اما افزایش بارندگیها و مدیریت دقیقتر منابع آب «کورسوی امیدی» ایجاد کرده است. اگر برنامههای صرفهجویی در مصرف آب بهویژه در کشاورزی ادامه یابد و شرایط اقلیمی نیز تا حدی مساعد باشد، میتوان از تشدید بحران جلوگیری کرد و روند تثبیت سطح آب را ادامه داد. در غیر این صورت، بهبودهای فعلی کوتاهمدت خواهد بود و دریاچه دوباره در معرض افت شدید تراز قرار میگیرد.
انتهای پیام/