صادرکنندگان گاز، جبهه سیاست انرژی در برابر تحریم‌ها تشکیل دادند
هشتمین اجلاس سران مجمع کشور‌های صادرکننده گاز (GECF) سه‌شنبه ۲۷ اکتبر در مرکز تجارت جهانی مسکو با تصویب «اعلامیه مسکو» به کار خود پایان داد؛ سندی که به گفته تحلیلگران، وزن تنظیم‌گری این مجمع را در بازار جهانی گاز افزایش می‌دهد و همزمان دستمایه دیپلماسی انرژی ایران برای به چالش کشیدن محدودیت‌های یک‌جانبه غرب را تقویت می‌کند.
مجمع کشور‌های صادرکننده گاز در سال ۲۰۰۱ با ابتکار ایران و نخستین نشست وزیران در تهران پایه‌گذاری شد و از سال ۲۰۰۸ به یک سازمان بین‌المللی با ساختار کامل تبدیل شد.
اجلاس سران این مجمع هر دو سال یک‌بار برگزار می‌شود و نشست مسکو، هشتمین دور آن و همزمان با بیست‌وپنجمین سالگرد تأسیس مجمع بود.
اعضای اصلی شامل روسیه، ایران، قطر، الجزایر، مصر، لیبی، نیجریه، امارات، ونزوئلا، بولیوی، گینه استوایی و ترینیداد و توباگو هستند و بر اساس داده‌های کرملین، حدود ۷۰ درصد ذخایر اثبات‌شده، ۳۸ درصد تولید و ۴۲ درصد صادرات گاز جهان را در اختیار دارند.
متن اعلامیه مسکو؛ از حاکمیت منابع تا مقابله با اقدامات قهری
اعلامیه مسکو که پیش‌تر در نشست وزیران انرژی تدوین شده بود، حول سه اصل کلیدی «رفتار منصفانه و برابر در بازار انرژی»، «پرهیز از جانبداری از فناوری خاص و نگاه برابر به همه فناوری‌ها» و «دسترسی بدون تبعیض» تدوین شده است.
این سند ابتدا حق حاکمیت مطلق و تزلزل‌ناپذیر کشور‌های صادرکننده بر منابع طبیعی خود را مورد تأکید مجدد قرار می‌دهد و گاز طبیعی را به‌عنوان منبعی راهبردی برای تولید برق، صنعت، حمل‌ونقل و رفاه عمومی به رسمیت می‌شناسد.
اعلامیه خواستار قیمت‌گذاری منصفانه گاز از طریق قرارداد‌های بلندمدت و ایجاد سازوکار‌هایی برای مدیریت بحران‌های بازار شده و بر ضرورت تنوع‌بخشی به مسیر‌های تجارت گاز و لجستیک مرتبط از طریق کریدور‌های دریایی و زمینی تأکید کرده است.
نگرانی جدی اعضا از تأثیر تحولات غرب آسیا بر ثبات بازار گاز و همچنین پیامد‌های تعرفه‌های گمرکی و محدودیت‌های تجاری بر قابلیت اطمینان عرضه انرژی از دیگر بند‌های این سند است.
اعلامیه همچنین خواستار تقویت همکاری علمی و فنی، تبادل اطلاعات، نوآوری، انتقال فناوری، به‌کارگیری فناوری‌های جذب و ذخیره کربن و افزایش تولید هیدروژن آبی شده و بر تعهد به بی‌طرفی فناورانه و دسترسی بدون تبعیض به فناوری‌ها و بازار‌های گاز تأکید دارد.
محور سیاسی سند، رد قاطع تحریم‌های یک‌جانبه‌ای است که بدون مجوز شورای امنیت سازمان ملل متحد اعمال شده‌اند. کشور‌های عضو خواستار تقویت هماهنگی برای امنیت عرضه و ثبات بازار شده‌اند؛ در شرایطی که تجارت انرژی با اختلالات ژئوپلیتیکی و محدودیت‌های تحمیلی بر برخی کشور‌های تولیدکننده مواجه است.
ایران از نقد «تروریسم اقتصادی» تا ظرفیت ۳۰۰ میلیارد مترمکعبی
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در سخنرانی خود در این اجلاس، تحریم‌های یک‌جانبه و آنچه «تروریسم اقتصادی آمریکا» خواند را عامل تهدید ثبات بازار‌های انرژی جهان دانست و بر مقابله با مداخلات نظامی در خلیج فارس تأکید کرد.
وی با اشاره به اینکه ایران با وجود سال‌ها تحریم، ظرفیت تولید گاز خود را به حدود ۳۰۰ میلیارد مترمکعب رسانده است، از آمادگی کامل کشور برای مشارکت در پروژه‌های توسعه‌ای و جذب سرمایه‌گذاری خارجی در بالادست و پایین‌دست صنعت گاز خبر داد.
پزشکیان همچنین خواستار تقویت همکاری راهبردی، فناورانه و سرمایه‌گذاری مشترک میان اعضا از مرحله تولید تا انتقال و صادرات شد. در حاشیه اجلاس نیز مذاکرات دوجانبه ایران و روسیه بر گسترش تجارت انرژی و همکاری‌های منطقه‌ای متمرکز بود و رئیس‌جمهور ایران نتایج دیدار‌ها را «توافقات خوب» توصیف کرد.
موضع روسیه و قطر؛ تأکید بر «غیرانحصاری» بودن مجمع
ولادیمیر پوتین، میزبان اجلاس، تأکید کرد که مجمع کشور‌های صادرکننده گاز یک «بلوک انحصاری» نیست و فعالیت‌های آن ناقض حقوق بین‌الملل نیست.
او با اشاره به افزایش پیش‌بینی‌شده تقاضای جهانی گاز به ۳.۵ تریلیون مترمکعب در دهه‌های آینده، خواستار پایان دادن به مناقشات، لغو تحریم‌های بخش انرژی و بررسی مسیر‌های جدید انتقال گاز با توجه به موقعیت جغرافیایی کشور‌های صادرکننده شد.
پوتین تحریم‌ها را گاه «ابزار رقابت ناعادلانه» توصیف کرد که پیامد‌های منفی برای همه طرف‌ها دارد.
شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر نیز بر تداوم نقش کشورش در تأمین امنیت انرژی جهانی و تقویت شراکت‌های مبتنی بر اعتماد و منافع متقابل تأکید کرد.
در پایان، اعلامیه مسکو که پیش‌تر در نشست وزیران انرژی تدوین و در اجلاس سران تصویب شد، بر هماهنگی سیاست‌ها، قیمت‌گذاری منصفانه، امنیت عرضه و دسترسی بدون تبعیض به بازار‌ها و فناوری‌ها تأکید دارد؛ تحولی که با توجه به سهم بالای اعضا در ذخایر و صادرات گاز، می‌تواند در میان‌مدت بر معادلات قیمت و امنیت عرضه در بازار‌های آسیایی و اروپایی اثرگذار باشد.
در حاشیه هشتمین اجلاس سران مجمع کشور‌های صادرکننده گاز در مسکو، مسعود پزشکیان و تمیم بن حمد آل ثانی، امیر قطر، پیش از آغاز رسمی اجلاس با یکدیگر دیدار کردند.
دو طرف در این دیدار که محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست‌وزیر و وزیر خارجه قطر، و عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، نیز حضور داشتند، درباره مناسبات دوجانبه، همکاری‌های انرژی و تحولات منطقه‌ای گفت‌و‌گو کردند.
آخرین وضعیت مذاکرات، تنگه هرمز و امنیت عرضه انرژی و تقویت هماهنگی میان کشور‌های صادرکننده گاز از محور‌های اصلی این نشست بود.
انتهای پیام/