پتروپلوت‌ها: وقتی پتروشیمی به کمک صنایع کوچک می‌آید/ مدل‌های خوشه‌ای ارزش افزوده‌ای برای اقتصاد منطقه‌ای

خوشه‌های پتروشیمی یا «پتروپلوت» (Petro-Clusters) می‌توانند با اتصال واحد‌های پتروشیمی بزرگ به صنایع پایین‌دستی کوچک و متوسط، ارزش افزوده منطقه‌ای خلق کنند. این مدل نه تنها اشتغال محلی را افزایش می‌دهد بلکه زنجیره تأمین داخلی را قوی‌تر کرده و نیاز به صادرات خام را کاهش می‌دهد.

کد خبر: ۳۷۶۴

تاریخ: ۲۵ آذر ۱۴۰۴ - ۰۹:۱۰

پتروشیمی در ایران تاکنون عمدتاً بر تولید محصولات پایه متمرکز بوده؛ اما ارزش واقعی در تبدیل این خوراک به محصولات نهایی و صنایع پایین‌دستی است. خوشه‌های پتروشیمی که شامل مجتمع‌های بزرگ تولیدی، واحد‌های کوچک تبدیل، مراکز تحقیق و توسعه و خدمات لجستیکی هستند، می‌توانند چندین مزیت ایجاد کنند: کاهش هزینه‌های حمل‌ونقل داخلی، ایجاد حلقه تامین مواد اولیه برای صنایع بسته‌بندی، لوازم‌خانگی، خودروسازی و کشاورزی، و بهبود اشتغال منطقه‌ای. تجربه جهانی نشان می‌دهد که طرح‌های خوشه‌ای با حمایت سیاستی و تامین مالی هدفمند در کوتاه‌مدت قابل سوددهی هستند.

۱) عناصر کلیدی یک خوشه پتروشیمی موفق

مجتمع تولید خوراک (Feedstock Plant) با عرضه پایدار

واحد‌های پایین‌دستی کوچک و متوسط برای تولید محصولات نهایی

مرکز لجستیک و انبار نزدیک به بندر یا شبکه ریلی

مرکز تحقیق و توسعه و آموزش برای انتقال فناوری

سازوکار جذب سرمایه و ضمانت مالی

۲) مدل‌های اقتصادی و درآمدزایی

مدل درآمد مستقیم: فروش محصولات نهایی با حاشیه بالاتر.

مدل خدماتی: ارائه خدمات لجستیکی و بسته‌بندی به صنایع منطقه.

مدل نوآوری: لایسنس تکنولوژی و فروش فرمولاسیون‌های ویژه.

۳) نمونه کاربردی: خوشه پتروشیمی جنوب کشور (الگوی پیشنهادی)

خوراک از پارس جنوبی تأمین شود.

واحد‌های تولید پلیمر‌های ویژه، رنگ، بسته‌بندی و مواد اولیه کشاورزی مستقر شوند.

بندر کوچک برای صادرات محصولات با ارزش افزوده راه‌اندازی گردد.

۴) مزایا برای اقتصاد منطقه‌ای

اشتغال مستقیم و غیرمستقیم (۲–۵ برابر)

توسعه مهارت‌های فنی در منطقه

افزایش درآمد‌های غیرنفتی و کاهش خام‌فروشی

۵) ریسک‌ها و شیوه‌های کاهش آن

ریسک بازار: عقد قرارداد‌های پیش‌خرید با خریداران داخلی و خارجی.

ریسک تکنولوژی: قرارداد‌های EPCF با شرط انتقال تکنولوژی.

ریسک تامین مالی: ضمانت‌های دولتی و ایجاد صندوق خوشه‌ای.

پتروپلوت‌ها می‌توانند رابطی بین پتروشیمی‌های بزرگ و اقتصاد بومی باشند و تبدیل به موتور رشد مناطق شوند. اجرای موفق نیازمند ترکیب سیاست‌گذاری حمایتی، دسترسی به خوراک پایدار، و مدل‌های مالی هوشمند است. شروع با یک خوشه پایلوت در یکی از بنادر جنوبی و نشان‌دادن نتایج اقتصادی ملموس، مسیر سرایت مدل به سایر مناطق را هموار می‌سازد.

انتهای پیام/