انقلاب نانویی در صنعت پتروشیمی ایران / کاهش آلاینده‌ها، افزایش صادرات و ورود هوش مصنوعی به فرآیندهای تولید

ورود فناوری نانو و هوش مصنوعی به خطوط تولید و پالایش، نه‌تنها میزان آلاینده‌ها را به طور چشمگیری کاهش داده بلکه موجب رشد قابل توجه صادرات و بهبود بهره‌وری انرژی شده است.

کد خبر: ۳۳۷۱

تاریخ: ۰۹ آذر ۱۴۰۴ - ۱۰:۱۰

صنعت پتروشیمی ایران در حال تجربه یکی از بزرگ‌ترین تحولات فناورانه تاریخ خود است. ورود فناوری نانو و هوش مصنوعی به خطوط تولید و پالایش، نه‌تنها میزان آلاینده‌ها را به طور چشمگیری کاهش داده بلکه موجب رشد قابل توجه صادرات و بهبود بهره‌وری انرژی شده است. در شرایطی که جهان به سمت اقتصاد سبز و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی حرکت می‌کند، ایران با تکیه بر دانش بومی و فناوری‌های نوین، در حال بازتعریف جایگاه خود در زنجیره ارزش جهانی پتروشیمی است.

استفاده از نانوکاتالیست‌ها؛ انقلابی در بهره‌وری تولید

یکی از مهم‌ترین گام‌های برداشته‌شده، توسعه و استفاده از نانوکاتالیست‌های ایرانی است. این نانوکاتالیست‌ها باعث افزایش سرعت واکنش‌ها، کاهش مصرف انرژی و افزایش عمر تجهیزات شده‌اند. در مجتمع‌های بزرگ پتروشیمی عسلویه و ماهشهر، استفاده از این فناوری باعث کاهش ۲۰ درصدی مصرف گاز طبیعی در فرآیند‌های تولیدی شده است. به گفته کارشناسان، ایران با بهره‌گیری از دانش نانوتکنولوژی در حوزه کاتالیست‌ها، سالانه صد‌ها میلیون دلار صرفه‌جویی ارزی خواهد داشت.

هوش مصنوعی در کنترل و پایش خطوط تولید

در فاز دوم این تحول، سیستم‌های هوشمند و مبتنی بر هوش مصنوعی (AI) به‌طور آزمایشی در چند واحد پتروشیمی نصب شده‌اند. این سیستم‌ها قادرند نشت گاز، افت فشار و تغییرات حرارتی را در لحظه رصد کنند و پیش از بروز هرگونه حادثه، هشدار لازم را صادر نمایند. کارشناسان می‌گویند این فناوری جدید موجب کاهش ۴۰ درصدی توقف خطوط تولید و افزایش چشمگیر ایمنی کارکنان شده است. با تحلیل داده‌های لحظه‌ای، هوش مصنوعی حتی می‌تواند پیشنهاد‌های خودکار برای بهینه‌سازی مصرف انرژی ارائه دهد.

هم‌افزایی با شرکت‌های دانش‌بنیان

یکی از نکات برجسته در این پروژه‌ها، همکاری نزدیک با شرکت‌های دانش‌بنیان ایرانی است. این شرکت‌ها توانسته‌اند با استفاده از مواد اولیه داخلی، نانوکاتالیست‌ها و سامانه‌های هوش مصنوعی بومی‌سازی‌شده تولید کنند. وزارت نفت نیز با هدف حمایت از این حرکت فناورانه، برنامه‌ای برای اعطای وام‌های کم‌بهره و تسهیلات ویژه به شرکت‌های فعال در حوزه نانو و AI تصویب کرده است.

کاهش آلاینده‌ها و انطباق با استاندارد‌های بین‌المللی

با اجرای فناوری‌های جدید، میزان انتشار گاز‌های گلخانه‌ای در برخی مجتمع‌های پتروشیمی تا ۲۵ درصد کاهش یافته است. این تحول نه‌تنها به کاهش آسیب‌های زیست‌محیطی منجر شده، بلکه باعث شده ایران بتواند محصولات خود را با استاندارد‌های جدید اتحادیه اروپا و شرق آسیا هماهنگ سازد. در نتیجه، صادرات محصولات پتروشیمی ایرانی به کشور‌های دوست و همسایه افزایش قابل‌توجهی داشته است.

تحول در صادرات و جذب بازار‌های جدید

طبق آمار وزارت صمت، طی ۶ ماه گذشته، صادرات محصولات پتروشیمی با فناوری نانو و کنترل هوشمند نسبت به سال قبل، ۳۲ درصد رشد داشته است. چین، هند و ترکیه از اصلی‌ترین بازار‌های هدف این محصولات هستند. افزایش کیفیت و پایداری فرآیند‌ها باعث شده برند «پتروشیمی ایران» به‌تدریج در بازار جهانی جایگاه رقابتی تازه‌ای پیدا کند.

آموزش و توسعه نیروی انسانی متخصص

برای اجرای این پروژه‌ها، دانشگاه‌های کشور از جمله دانشگاه صنعتی شریف و دانشگاه علم و صنعت، برنامه‌های آموزشی جدیدی برای تربیت متخصصان حوزه نانوپتروشیمی و هوش مصنوعی صنعتی راه‌اندازی کرده‌اند. این همکاری دانشگاه و صنعت، مسیر تازه‌ای برای تربیت نسل جدید مهندسان باز کرده که بتوانند آینده صنعت انرژی ایران را با دانش و فناوری پیش ببرند.

تأثیر اقتصادی و آینده‌پژوهی صنعت پتروشیمی ایران

تحلیلگران اقتصادی معتقدند ورود فناوری‌های نو به صنایع پتروشیمی ایران، نه تنها بهره‌وری انرژی را افزایش داده بلکه هزینه‌های عملیاتی را تا ۳۰ درصد کاهش داده است. در افق ۱۴۰۶، پیش‌بینی می‌شود ایران بتواند با تکیه بر این فناوری‌ها، بیش از ۲۵ میلیارد دلار صادرات پتروشیمی با ارزش افزوده بالا داشته باشد.

این مسیر نوآورانه، صنعت پتروشیمی ایران را از یک تولیدکننده صرف، به پیشرو فناوری و صادرکننده دانش فنی در خاورمیانه تبدیل خواهد کرد. نانو، هوش مصنوعی و سرمایه انسانی، سه ضلع مثلث پیشرفت آینده این صنعت خواهند بود.

انتهای پیام/