شکست سیاستهای قیمتی در مدیریت مصرف بنزین
به نقل از خبرگزاری فارس؛ محمدحسن صبوری کارشناس اقتصادی در تحلیل ریشهای چالش مصرف بالای بنزین در ایران، تأکید میکند که مصرف سوخت ما نسبت به سایر کشورها در سطوح بسیار بالا قرار دارد و بخش عمدهای از این موضوع، ناشی از استفاده از خودروهای فرسوده و غیربهینه است.
وی افزود: با وجود اینکه تکنولوژیهای جدید وارد شدهاند، اما بحث اصلی بر سر سیاستهایی است که باید در حوزه خودروسازی اجرا میشد تا این وضعیت تغییر کند.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به اشتباهات گذشته در سیاستهای حمایتی از صنایع، از جمله خودروسازی، گفت: نتیجه این اشتباهات امروز در قالب دو چالش بزرگ خود را نشان میدهد نخست، وجود انحصار در صنعت خودرو و دوم، افزایش بیرویه مصرف سوخت که دو یا سه دهه است کشور را آزار میدهد.
چرخه معیوب مصرف بنزین در ایران
صبوری اظهار داشت: هرگونه سیاست قیمتی برای کنترل مصرف، بدون اجرای سیاستهای مکمل محکوم به شکست است.
وی بیان داشت: با افزایش قیمت، ممکن است در ابتدا هیجانی برای اصلاح هزینهها در میان خانوارها ایجاد شود، اما در نهایت مردم ناچارند دوباره از همان خودروهای قدیمی و پرمصرف خود استفاده کنند و مصرف سوخت به همان سطوح قبلی بازمیگردد.
صبوری در ادامه بر این نکته کلیدی تأکید میکند که مصرف بنزین در ایران هرگز تابع روند افزایش قیمتها نبوده، بلکه تابع روند تولید و استفاده از خودرو در کشور بوده است.
این کارشناس اقتصادی با اشاره به وضعیت دهکهای پایین و متوسط درآمدی میگوید این گروهها معمولاً از خودروهای فرسودهتر و با سن بالاتر استفاده میکنند که مصرف بنزین آنها بهشدت غیربهینه است.
صبوری در پایان با تکیه بر تجربیات گذشته، هشدار میدهد که سیاست افزایش قیمت تنها میتواند اثرات رفاهی داشته باشد، اما هرگز منجر به مدیریت بهینه مصرف نمیشود.
وی با اشاره به اینکه در گذشته چهار مرتبه قیمت بنزین را افزایش دادهایم (در یک نوبت از ۱۰۰ تومان به ۴۰۰ تومان) و حتی با سهمیهبندی نیز مصرف پس از مدتی به دوران قبل از افزایش قیمت بازگشته است، توصیه میکند که برای مدیریت مصرف، نباید صرفاً به سیاستهای قیمتی تکیه کرد.
صبوری در تکمیل تحلیل خود از معضل مصرف سوخت، تأکید میکند که علاوه بر بحث خودروهای پرمصرف، «ترافیک شهری» نقش بسیار تعیینکنندهای در افزایش مصرف بنزین ایفا میکند.
وی با اشاره به شهرهای بزرگ و ابرشهری مانند تهران، خاطرنشان میکند که تراکم ترافیک در سالهای اخیر بهشدت افزایش یافته و همین موضوع، مصرف سوخت را به سطوحی بسیار بالاتر از استانداردهای جهانی رسانده است.
وی با نگاهی واقعبینانه به زیرساختهای شهری میگوید که علیرغم پیشرفتهای چشمگیر در بخش حملونقل عمومی، توسعه بزرگراه سازی، ساخت تونلهای پیشرفته و ایجاد بزرگراههای دوطبقه (که در کشورهای دیگر معجزه ترافیکی محسوب میشوند) و همچنین گسترش خطوط مترو و ناوگان اتوبوسرانی، همچنان شاهد افزایش استفاده از خودروهای شخصی هستیم.
صبوری دلیل این وضعیت را رفتاری میداند که در ساعات پیک ترافیک، مردم به دلیل صفهای طولانی حملونقل عمومی، ترجیح میدهند از خودروی شخصی خود استفاده کنند و همین امر منجر به مصرف سوخت غیرعادی در ترافیکهای متراکم میشود.
فرمول جهانی برای مهار مصرف سوخت در تهران
وی برای حل این معضل، به تجربههای موفق در برخی کشورهای جهان اشاره میکند که در آنها مدیریت ترافیک شهری به شهرداریها واگذار شده است. در این مدل، شهرداری هم از مدیریت ترافیک درآمد کسب میکند و هم به دلیل مسئولیت مستقیم در برابر شهروندان، انگیزهی بیشتری برای حل مشکلات پیدا میکند.
این کارشناس اقتصادی در ادامه به دو راهکار کلیدی در این کشورها اشاره میکند و گفت: نخست، محدود کردن پخش کالا به ساعات شب برای کاهش ترافیک روزانه و دوم، تقسیم بار ترافیکی ۲۴ ساعت شبانهروز بهجای تمرکز آن در ساعات محدود روز است.
صبوری با اشاره به چالشهایی نظیر «پارکهای دوبله» و مقاومتها در برابر اجرای دقیق مقررات ترافیکی، پیشنهاد میدهد که شهرداریها ارگان مناسبتری برای مدیریت این حوزه هستند و معتقد است شهرداریها با توان استخدام نیروهای بیشتر در تمامی مناطق، میتوانند با برخورد مستقیم با تخلفات و مدیریت بهتر جریان حرکت، بخش بزرگی از مصرف نابهینه بنزین را در شهرهای بزرگ جبران کنند.
انتهای پیام/