بازگشت تدریجی نفتکشها به تنگه هرمز؛ عبور از تنگه همچنان در سایه ریسکهای ماندگار
براساس دادههای رهگیری شناورها که توسط بلومبرگ گردآوری شده است، تردد نفتکشها و کشتیهای حامل گاز طبیعی مایع (LNG) از تنگه هرمز طی هفتههای اخیر بهتدریج در حال افزایش است، اما روند عبور همچنان عادی و بدون اختلال نیست.
روز یکشنبه دستکم شش نفتکش و کشتی حامل LNG از مسیر نزدیک به سواحل عمان در حال خروج از خلیج فارس مشاهده شدند. این در حالی است که تنها چند ساعت پیش از آن، حداقل هشت نفتکش و کشتی حامل LNG در روزهای جمعه و شنبه، در نزدیکی سواحل عمان و در مسیر خروج از خلیج فارس، بهطور ناگهانی و بدون توضیح مسیر خود را تغییر داده و بازگشت موقت (U-turn) انجام داده بودند.
بر اساس همین دادهها، چهار فروند از این شناورها پس از تغییر مسیر، از آبراه نزدیک سواحل ایران از تنگه هرمز عبور کردند؛ مسیری که احتمالاً تحت مدیریت و کنترل ایران قرار دارد. سایر شناورها نیز مسیر نزدیک به سواحل عمان را حفظ کردند.
همزمان، ایران بار دیگر اعلام کرد که برای عبور از تنگه هرمز «هزینه خدمات» دریافت خواهد کرد؛ اقدامی که با مخالفت آمریکا روبهرو شده است.
عبدالرضا رحمانی فضلی، سفیر ایران در چین، اعلام کرد این مبالغ «عوارض عبور» نخواهد بود، بلکه هزینه ارائه خدماتی نظیر تضمین امنیت عبور، نظارت بر تردد کشتیها و مدیریت پیامدهای زیستمحیطی ناشی از حجم بالای عبور شناورها خواهد بود. وی همچنین اظهار داشت که چین و برخی کشورهای «دوست» در این چارچوب از ملاحظات ویژه برخوردار خواهند شد.
در همین حال، گزارشها نشان میدهد برخی مالکان و بهرهبرداران کشتیها همچنان برای کاهش احتمال شناسایی یا هدف قرار گرفتن، سامانه شناسایی خودکار کشتی (AIS - سامانه شناسایی خودکار شناورها) را خاموش کرده و بدون ارسال اطلاعات موقعیت حرکت میکنند. این موضوع برآورد دقیق حجم واقعی صادرات نفت و LNG از تنگه هرمز را با ابهام جدی مواجه کرده است.
تحلیل فنی:
بازگشت تدریجی نفتکشها نشان میدهد بازار حملونقل دریایی در حال تطبیق با شرایط جدید امنیتی است، اما هنوز به وضعیت عادی پیش از بحران بازنگشته است.
تغییر مسیرهای ناگهانی، استفاده از آبراههای مختلف و خاموش کردن سامانه AIS، همگی نشاندهنده افزایش سطح مدیریت ریسک عملیاتی توسط شرکتهای کشتیرانی است. در نتیجه، اطلاعات عمومی مربوط به ترافیک دریایی و میزان واقعی صادرات انرژی، نسبت به گذشته از دقت کمتری برخوردار خواهد بود.
ادامه این وضعیت میتواند باعث افزایش هزینههای بیمه، تأخیر در برنامههای حمل، افزایش مصرف سوخت ناشی از تغییر مسیرها و کاهش قابلیت پیشبینی زنجیره تأمین انرژی شود؛ حتی اگر حجم صادرات در ظاهر کاهش محسوسی نداشته باشد.
تحلیل استراتژیک:
تحولات اخیر نشان میدهد که تنگه هرمز وارد مرحلهای شده است که در آن، جریان انرژی کاملاً متوقف نیست، اما عبور شناورها نیز مانند گذشته بدون هزینه و بدون ریسک انجام نمیشود.
همزمان مشاهده میشود که شرکتهای کشتیرانی در حال ایجاد الگوهای عملیاتی جدید، انتخاب مسیرهای متفاوت و تنظیم رفتار ناوبری خود متناسب با شرایط امنیتی منطقه هستند.
در چنین شرایطی، اهمیت اطلاعات لحظهای، رهگیری دقیق شناورها و تحلیل دادههای دریایی برای معاملهگران نفت، شرکتهای بیمه و فعالان بازار انرژی بیش از گذشته افزایش یافته است؛ زیرا آمار رسمی ممکن است تصویر کاملی از جریان واقعی صادرات ارائه نکند.
تحلیل اجرایی (Executive Insight):
مهمترین پیام این خبر آن است که «بازگشت ترافیک دریایی» الزاماً به معنای «بازگشت شرایط عادی» نیست.
اگرچه تعداد بیشتری از نفتکشها در حال عبور از هرمز هستند، اما تغییر مسیرهای ناگهانی، حرکت در آبراههای متفاوت، خاموش شدن سامانههای رهگیری و افزایش عدم شفافیت، نشان میدهد ریسک عملیاتی همچنان بخش جداییناپذیر تجارت انرژی در این گذرگاه راهبردی است.
برای بازار جهانی نفت، اکنون کیفیت و قابلیت اطمینان جریان صادرات، به اندازه حجم صادرات اهمیت یافته است؛ زیرا هرگونه اختلال در قابلیت پیشبینی، میتواند بر هزینه حمل، بیمه، قیمتگذاری محمولهها و تصمیمات تجاری اثرگذار باشد.
تحلیل سیاسی:
این خبر نشاندهنده تداوم اختلاف دیدگاه میان تهران و واشنگتن درباره چارچوب مدیریت تردد در تنگه هرمز است. در مقابل، اظهارات مربوط به اعطای ملاحظات ویژه به برخی کشورها، از جمله چین، بیانگر آن است که موضوع عبور از هرمز صرفاً یک مسئله دریایی یا اقتصادی نیست، بلکه به تدریج ابعاد ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک پررنگتری پیدا کرده است.
همزمان، ادامه فعالیت نفتکشها در کنار تداوم رفتارهای احتیاطی شرکتهای کشتیرانی نشان میدهد فعالان بازار، تا زمان روشنتر شدن قواعد حاکم بر عبور از این آبراه، همچنان رویکردی محتاطانه در پیش خواهند گرفت.
انتهای پیام/