آخرین خبرها از توافق؛ آیا دیدار ونس و قالیباف نزدیک است؟
در حالی که تنها چند روز از حملات متقابل ایران و آمریکا و تشدید تنشها در خلیج فارس میگذرد، دونالد ترامپ از نزدیک شدن دو طرف به یک توافق نهایی خبر داده و مدعی شد که این توافق میتواند ظرف روزهای آینده در اروپا امضا شود.
رئیسجمهور آمریکا در اظهاراتی که چندین بار با تأکید بر نزدیک بودن توافق همراه بود، گفت که پس از امضای توافق، محدودیتهای اعمالشده بر ایران برداشته خواهد شد و تنگه هرمز نیز به شکل کامل در دسترس تجارت بینالمللی قرار خواهد گرفت. او همچنین اعلام کرد که در مراسم امضای توافق حضور نخواهد داشت و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نمایندگی واشنگتن را برعهده خواهد داشت.
ترامپ در بخش دیگری از سخنان خود تلاش کرد فشارهای نظامی هفتههای اخیر را به عنوان عامل اصلی پیشرفت مذاکرات معرفی کند. او مدعی شد ایران پس از تحمل «ضربات سخت» اکنون بیش از آمریکا خواهان رسیدن به توافق است. رئیسجمهور آمریکا همچنین بار دیگر تأکید کرد که تهران بر اساس توافق احتمالی اجازه دستیابی به سلاح هستهای را نخواهد داشت.
اظهارات ترامپ در شرایطی مطرح میشود که چند روز قبل کاخ سفید حملات نظامی علیه اهدافی در ایران را با استناد به سرنگونی یک بالگرد آپاچی آمریکایی توجیه میکرد. همین موضوع باعث شده برخی تحلیلگران اظهارات جدید او را ادامه همان راهبرد «فشار برای توافق» ارزیابی کنند. راهبردی که در آن تهدید نظامی و مذاکره همزمان پیش برده میشوند.
در همین حال رسانههایی از جمله العربیه گزارش دادهاند که بر اساس چارچوب توافق، آمریکا بخشی از تحریمها را کاهش داده و محاصره اقتصادی اعمالشده علیه ایران را متوقف خواهد کرد. ترامپ نیز در پاسخ به پرسش خبرنگاران تأیید کرده که با اجرایی شدن توافق، محدودیتهای فعلی برداشته میشود.
با این حال در تهران نشانهای از تأیید نهایی توافق دیده نمیشود. سخنگوی وزارت امور خارجه ضمن تأیید نقش فعال قطر و پاکستان در میانجیگری، تأکید کرده است که بخش مهمی از متن توافق از مدتها قبل آماده بوده، اما تغییر مواضع آمریکا روند مذاکرات را با مشکل مواجه کرده است. او همچنین گزارشهای منتشرشده درباره نهایی شدن توافق را «گمانهزنی» توصیف کرد و گفت هنوز هیچ موضوعی قطعی نشده است.
اما شاید مهمتر از آن گزارشی بود که تسنیم منتشر کرد و در آن به عقب نشین ترامپ از مواضعش در تغییر بندهایی از شروط ایران اشاره کرده بود. تسنیم در این رابطه نوشته بود: «پیگیریهای خبرنگار تسنیم از منابع مطلع حاکیست: آخرین تحول رخ داده این است که فشار نظامی و دیپلماتیک آمریکا برای تغییر در متن ۱۴ مادهای پاسخ نداده و آمریکا از طریق واسطه قطری اعلام کرده است که نیازی به اصلاحیههای اخیر آمریکا نیست.»
مجموع این تحولات نشان میدهد که تهران و واشنگتن بیش از هر زمان دیگری به یک توافق نزدیک شدهاند، اما شکاف عمیق بیاعتمادی همچنان پابرجاست. ترامپ تلاش میکند توافق احتمالی را نتیجه فشارهای نظامی خود معرفی کند. در طرف دیگر هم رسانههای نزدیک به تیم مذاکره کننده ایرانی تلاش میکنند از توافق احتمالی دفاع کنند. به همین دلیل، حتی اگر توافق در روزهای آینده امضا شود، چالش اصلی نه امضای سند بلکه دوام آن از داخل ایران و پایبندی ترامپ به تعهداتش خواهد بود.
انتهای پیام/