«فورس ماژور» گازی قطر هزینه تقابل با ایران را بالا برد
به نقل از خبرگزاری فارس؛ در پی تحولات اخیر منطقهای و حملات نظامی به برخی تأسیسات انرژی در خلیج فارس، شرکت انرژی قطر بهطور رسمی وضعیت «فورس ماژور» اعلام کرد؛ تصمیمی که بازتاب گستردهای در بازارهای جهانی انرژی داشته و نشانهای روشن از ورود بازار گاز به مرحلهای تازه از بحران عرضه است.
اعلام رسمی «فورس ماژور» پس از توقف تولید گاز مایع
شرکت قطر للطاقة (انرژی قطر) امروز چهارشنبه در بیانیهای اعلام کرد که در پی تصمیم این شرکت برای توقف تولید گاز طبیعی مایع و محصولات وابسته، مشتریان آسیبدیده خود را از اعلام وضعیت «فورس ماژور» مطلع کرده است. این تصمیم پس از آن اتخاذ شد که حملات نظامی، تأسیسات عملیاتی این شرکت در شهرهای صنعتی رأس لفان و مسیعید را هدف قرار داد.
بر اساس توضیحات ارائهشده، اعلام «فورس ماژور» به این معناست که شرایطی خارج از اراده و کنترل شرکت به وجود آمده که اجرای تعهدات قراردادی، از جمله تحویل بهموقع محمولههای گاز، را غیرممکن ساخته است.
عامر الشوبکی، کارشناس اقتصادی، در گفتوگو با الجزیره توضیح داد که این اقدام در واقع سپر حقوقی برای قطر انرژی در برابر خریداران آسیایی و اروپایی ایجاد میکند و این شرکت را از پرداخت جریمه یا مواجهه با دعاوی قضایی ناشی از عدم تحویل یا خسارات احتمالی مصون میسازد.
در ادبیات حقوقی قراردادهای بینالمللی، بهویژه در قراردادهای بلندمدت نفت و گاز، «قوه قاهره» بندی است که به تأمینکننده اجازه میدهد در صورت وقوع حوادث پیشبینینشده و خارج از کنترل، از اجرای تعهدات خود بدون پرداخت جریمه معاف شود.
برای فعال شدن این بند سه شرط اساسی باید محقق شود: نخست آنکه حادثه کاملاً خارج از کنترل شرکت باشد، مانند حملات نظامی به مناطق صنعتی؛ دوم آنکه رویداد ناگهانی و غیرقابل پیشبینی در زمان امضای قرارداد بوده باشد و سوم آنکه اجرای قرارداد از نظر فنی یا عملیاتی ناممکن شود، برای مثال در صورت توقف کامل تولید یا انسداد مسیرهای حیاتی کشتیرانی نظیر تنگه هرمز.
بحران عرضه در بازار جهانی گاز کلید خورد
عامر الشوبکی این اقدام را پیامی آشکار به بازار جهانی دانست مبنی بر اینکه منطقه وارد مرحله «بحران عرضه» شده است. قطر یکی از سه ستون اصلی بازار جهانی گاز طبیعی مایع در کنار ایالات متحده و استرالیاست و هرگونه اختلال در تولید آن، پیامدهای گستردهای در سطح بینالمللی دارد.
به گفته وی، توقف تولید در قطر موجب بازتعریف ریسکهای ژئوپلیتیک در بازار انرژی خواهد شد و بازارها را از چارچوب محاسبات معمول قیمت و بیمه فراتر برده و به سمت کمبود واقعی عرضه سوق میدهد.
او پیشبینی کرد که قیمتهای گاز با جهشهای تازهای روبهرو شود؛ افزایشی که به رشدهای روزهای اخیر افزوده خواهد شد. همچنین تغییر مسیر محمولههای گاز طبیعی مایع و فشار بر ذخایر راهبردی، بهویژه در اروپا و آسیا، از دیگر پیامدهای این تحول خواهد بود.
اعلام وضعیت فورس ماژور همچنین حامل این پیام برای جهان است که ثبات عرضه انرژی در خلیج فارس بهطور مستقیم با روند جنگ و تنشهای نظامی در منطقه گره خورده و آثار آن میتواند بر اقتصاد جهانی سایه بیفکند.
این تحولات در حالی رخ میدهد که جنگ اسرائیل و آمریکا علیه ایران وارد پنجمین روز خود شده و بازارهای نفت، گاز و بورسهای جهانی با نوسانات جدی مواجهاند.
توقف تولید محصولات پتروشیمی و فلزی در قطر
قطر انرژی پیشتر نیز از توقف تولید برخی محصولات صنایع شیمیایی، پتروشیمی و تبدیلی خود خبر داده بود. این محصولات شامل اوره، پلیمرها، متانول، آلومینیوم و سایر فرآوردههای وابسته میشود.
روز دوشنبه نیز این شرکت اعلام کرد تولید گاز طبیعی مایع و محصولات مرتبط را به دلیل حمله نظامی به تأسیساتش در رأس لفان و مسیعید متوقف کرده است.
در همین حال، منابع آگاه در صنعت گاز طبیعی به خبرگزاری رویترز گفتهاند که برخی شرکتهای هندی با پیشبینی کاهش عرضه از خاورمیانه، سهمیه گاز صنایع خود را کاهش دادهاند؛ اقدامی که نشاندهنده نگرانی جدی مصرفکنندگان آسیایی از تداوم بحران است.
قطر؛ بازیگر کلیدی بازار LNG جهان
قطر حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی گاز طبیعی مایع را تولید میکند. اروپا نزدیک به ۱۰ درصد از نیاز خود به LNG را از این کشور تأمین میکند و بخش قابل توجهی از صادرات قطر نیز راهی چین و هند میشود. قطر للطاقة در سال ۲۰۲۵ حدود ۸۰.۹۷ میلیون تن گاز طبیعی مایع صادر کرده است.
این شرکت در حال حاضر ظرفیت تولیدی معادل ۷۷ میلیون تن در سال دارد و برنامهریزی کرده تا سال ۲۰۳۰ این رقم را به ۱۴۲ میلیون تن افزایش دهد؛ ظرفیتی که میتواند سهم این کشور را به حدود یکچهارم بازار جهانی برساند و آن را پس از آمریکا به دومین صادرکننده بزرگ LNG جهان تبدیل کند. بیش از ۸۰ درصد مشتریان قطر در چین، ژاپن، هند، کره جنوبی، پاکستان و سایر کشورهای آسیایی قرار دارند.
برآورد معاملهگران نشان میدهد که بین ۹۰ تا ۹۵ درصد از گاز قطر در قالب قراردادهای بلندمدت و تنها ۵ تا ۱۰ درصد در بازار نقدی معامله میشود. تقریباً تمامی تأسیسات تولید، مایعسازی و زیرساختهای صادراتی گاز طبیعی مایع این کشور نیز در منطقه رأس لفان متمرکز است؛ موضوعی که آسیبپذیری زیرساختی را در شرایط تنش افزایش میدهد.
تحولات اخیر بار دیگر نشان داده امنیت انرژی در خلیج فارس پیوندی مستقیم با ثبات سیاسی و نظامی منطقه دارد و هرگونه تنش، بازارهای جهانی را با شوک مواجه میکند. اکنون بازار گاز در نقطه عطفی قرار گرفته که میتواند مسیر سرمایهگذاری، قیمتگذاری و الگوهای تأمین انرژی در سالهای آینده را دگرگون سازد.
انتهای پیام/