رها شدن زنجیره سودده پتروشیمی در میانه راه/ بیبرنامگی در واحدهای پاییندست صنعت پتروشیمی
خبرگزاری کار ایران (ایلنا) در گزارشی به نقل از علیمراد، مدیر پیشین برنامهریزی و توسعه شرکت صنایع ملی پتروشیمی به بررسی مشکلات ساختاری صنعت پتروشیمی ایران و دلایل عدم تکمیل زنجیره ارزش در این بخش میپردازد.
طبق گفته این مدیر راهبرد اصلی صنعت پتروشیمی، ایجاد ارزش افزوده از طریق توسعه واحدهای پاییندستی و کاهش خامفروشی است. با این حال، در عمل بسیاری از حلقههای زنجیره تولید بهدرستی شکل نگرفته و ارتباط میان بخشهای مختلف قطع شده است.
بخشی از این مشکل به روند خصوصیسازی بازمیگردد؛ خصوصیسازیای که بدون آیندهنگری انجام شد و باعث شد برخی واحدها صرفاً به تولید مواد اولیه یا نیمهخام بسنده کنند و توسعه زنجیره متوقف شود.
یکی از نمونههای مهم این وضعیت، تمرکز بر تولید و صادرات متانول است. در شرایطی که امکان صادرات مستقیم گاز طبیعی از طریق خطوط لوله یا تبدیل آن به گاز مایعشده (LNG) محدود بوده، تولید متانول بهعنوان گزینهای سریعتر و سودآور انتخاب شده است. اما متانول در واقع آغاز زنجیره ارزش محسوب میشود نه پایان آن و باید به محصولات پیشرفتهتر مانند الفین و پلیالفین تبدیل شود. با وجود صدور مجوز برای تکمیل این زنجیره، سود بالای متانول در دورههایی باعث شد بسیاری از سرمایهگذاران انگیزه کافی برای توسعه مراحل بعدی نداشته باشند.
نبود فناوریهای پیشرفته، بهویژه فناوری LNG، یکی از عوامل کلیدی عقبماندگی در این حوزه است؛ نبود این فناوری باعث شده گزینههای صادراتی محدود شود و صنعت به تولید محصولات میانی متکی بماند. علاوه بر این، مشکلات تأمین مالی، محدودیت دسترسی به تکنولوژی و چالش تأمین خوراک از دیگر موانع اصلی تکمیل زنجیره معرفی شدهاند.
کاهش عرضه گاز میتواند واحدهای پاییندستی را که برای تبدیل متانول به محصولات پیچیدهتر سرمایهگذاری کردهاند با مشکل مواجه کند و ریسک سرمایهگذاری را افزایش دهد. این مسئله نشان میدهد توسعه نامتوازن میان بخش بالادست، میاندست و پاییندست صنعت انرژی وجود دارد.
به گفته این کارشناس توسعه آینده صنعت باید با محور صادرات و توجه به بازارهای منطقهای، بهویژه کشورهای همسایه، دنبال شود تا سرمایهگذاری در واحدهای تکمیلکننده زنجیره توجیهپذیر شود. در مجموع، نبود فناوری، ضعف در سیاستگذاری خصوصیسازی، کمبود منابع مالی و مشکلات تأمین خوراک از مهمترین دلایل نیمهکاره ماندن زنجیره صنعت پتروشیمی ایران هستند و بدون رفع این موانع، افزایش ارزش افزوده در این بخش دشوار خواهد بود.
انتهای پیام/