مهار فلرینگ با شتاب پروژههای NGL در غرب کارون/ چگونه میلیاردها دلار به چرخه تولید بازگشت؟
بر اساس گزارش خبرگزاری مهر، در سالهای اخیر پروژههای NGL در غرب کارون به نقطه عطفی در مهار سوزاندن گازهای همراه نفت تبدیل شده است، موضوعی که هم از منظر اقتصادی و هم زیستمحیطی اهمیت بالایی دارد.
میدانهای نفتی غرب کارون، شامل مناطق آزادگان، یادآوران، یاران و جفیر، طی دو دهه گذشته تأثیر زیادی در افزایش تولید نفت ایران داشتهاند، اما همزمان با افزایش تولید نفت، حجم زیادی گاز همراه (گازی که همراه با نفت خام تولید میشود) بدون استفاده در مشعلها سوزانده میشد.
برآوردها نشان میداد که روزانه بیش از ۳۵ تا ۴۰ میلیون مترمکعب گاز همراه در این منطقه تولید میشد که بخش قابل توجهی از آن فاقد زیرساخت جمعآوری بود و به همین دلیل در فلرها سوزانده میشد. این موضوع باعث اتلاف منابع ملی و ایجاد آلودگیهای زیستمحیطی گسترده شد.
برای مقابله با این چالش، توسعه واحدهای NGL (Natural Gas Liquids – مایعات گازی طبیعی) در دستور کار قرار گرفت. این واحدها طراحی شدهاند تا گازهای همراه نفت را جمعآوری، تفکیک و فرآورش کنند و از آنها نهتنها به عنوان سوخت بلکه به عنوان خوراک ارزشمند صنعت پتروشیمی استفاده کنند. محصولات NGL شامل گاز سبک (برای تزریق به شبکه یا مصرف سوخت) و مایعاتی مانند اتان، پروپان و بوتان است، که خوراک اصلی بخش پتروشیمی به شمار میروند.
علیرغم فاصله غرب کارون از شبکه سراسری گاز و تمرکز تاریخی صنعت روی تولید نفت خام، از اواخر دهه ۱۳۹۰ چندین پروژه NGL در این مناطق تعریف شد، از جمله پروژههای NGL ۳۲۰۰، NGL ۳۱۰۰ و واحدهای جمعآوری گازهای مشعل آزادگان و یادآوران.
طبق آمار شرکت ملی نفت ایران، تا پایان سال ۱۴۰۴ مجموع ظرفیت واحدهای NGL فعال و در حال بهرهبرداری در غرب کارون به بیش از ۲۵ میلیون مترمکعب در روز رسیده است، که نشاندهنده مهار بخش بزرگی از گازهای همراه است که پیشتر سوزانده میشدند. این پیشرفت نشان میدهد NGLها نقش کلیدی در اتصال نفت غرب کارون به زنجیره ارزش گاز و پتروشیمی ایفا میکنند.
آمار عملکردی سال ۱۴۰۴ نیز حاکی از موفقیت پروژههای NGL است. نرخ فلرینگ در غرب کارون نسبت به سال ۱۴۰۱ بیش از ۴۵ درصد کاهش یافته است. همچنین حجم گازهای همراه بازیافتشده در این منطقه به بیش از ۹ میلیارد مترمکعب در سال رسیده که حدود ۶۰ درصد آن به خوراک پتروشیمیها اختصاص یافته و مابقی برای مصارف سوختی یا تزریق به شبکه گاز استفاده شده است. ارزش اقتصادی این گازها با احتساب قیمتهای صادراتی LPG و خوراک اتان، سالانه چندین میلیارد دلار برآورد میشود.
حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران در اظهارنظری اشاره کرده که جمعآوری گازهای همراه نه تنها یک الزام محیطزیستی است بلکه یک پروژه اقتصادی بزرگ است که بازده آن در تراز مالی صنعت نفت بهوضوح دیده میشود. این رویکرد نشان میدهد که نگاه به NGLها تنها به مسائل زیستمحیطی محدود نیست، بلکه بخشی از استراتژی افزایش بهرهوری منابع انرژی کشور محسوب میشود.
یک نتیجه راهبردی دیگر از توسعه NGL در غرب کارون، تقویت پایدار خوراک پتروشیمیهاست. به ویژه در فصلهای سرد که ناترازی گاز مشکلساز میشود، مایعات حاصل از NGL به کاهش این شکاف کمک کردهاند. بخش قابل توجهی از اتان تولیدی به مجتمعهای پتروشیمی در ماهشهر و عسلویه منتقل شده که به افزایش تولید محصولات پایه، صادرات غیرنفتی و ارزآوری پایدار کمک کرده است.
از منظر کلان، هر مترمکعب گازی که به جای سوزاندن وارد زنجیره تولید میشود، فشار بر شبکه گاز کشور را کاهش داده که در شرایط ناترازی مزمن گاز اهمیت زیادی دارد. کاهش فلرینگ همچنین باعث کاهش انتشار آلایندهها و گازهای گلخانهای شده و بهبود کیفیت هوا و سلامت جوامع محلی را به دنبال داشته است.
با وجود این دستاوردها، پروژههای NGL هنوز با چالشهایی مانند تأمین مالی، تکمیل زنجیره انتقال و هماهنگی بین تولید نفت و بهرهبرداری گاز روبهرو هستند و برخی واحدها هنوز به ظرفیت کامل نرسیدهاند. کارشناسان بر این باورند که تکمیل پروژههای نیمهتمام تا پایان برنامه هفتم توسعه میتواند فلرینگ را به حداقل فنی ممکن کاهش دهد، هدفی که مستلزم سرمایهگذاری و ثبات در سیاستگذاری انرژی است.
در مجموع، تحول پروژههای NGL در غرب کارون نشاندهنده گذار صنعت نفت ایران از تولیدمحوری به ارزشآفرینی حداکثری است؛ رویکردی که هم اقتصاد و هم محیطزیست کشور را منتفع میکند.
انتهای پیام/
